مامانِ عزیز! حالِ واقعی خودت چطوره؟

 

وقتی نوزادی به دنیا می‌آید، خانواده و دوستان تمام توجه خود را به نیازهای او معطوف می‌کنند. آن‌ها برای شیردهی، واکسیناسیون، رشد کودک و حتی برنامه‌ریزی برای آینده او دغدغه دارند. اما در این میان، کمتر کسی از مادر می‌پرسد که از نظر روحی و عاطفی چه احساسی دارد و آیا توانسته با نقش جدید خود سازگار شود یا خیر.

فیلم‌ها و باورهای رایج معمولاً مادری را سرشار از رضایت و شادی نشان می‌دهند. به همین دلیل، بسیاری از افراد تصور می‌کنند هر مادری به‌طور طبیعی از این تجربه لذت می‌برد. اما واقعیت همیشه این‌گونه نیست. بسیاری از مادران پس از تولد فرزند، خستگی، اضطراب، افسردگی، تنهایی و سردرگمی درباره هویت خود را تجربه می‌کنند.

 

آمارهایی که نباید نادیده بگیریم

 

بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت (WHO)، حدود ۱۳ درصد از زنانی که زایمان می‌کنند، در دوران بارداری یا پس از زایمان با مشکلات سلامت روان روبه‌رو می‌شوند. همچنین حدود ۱۰ درصد از زنان باردار اختلالات روانی را تجربه می‌کنند. با وجود این آمار، بسیاری از خانواده‌ها، محیط‌های کاری و حتی برخی مراکز درمانی، سال‌ها سلامت روان مادران را نادیده گرفته‌اند.

 

جابه‌جایی هویت پس از مادری

 

یکی از دشوارترین تغییرات دوران مادری، دگرگونی هویت یک زن است. پیش از مادر شدن، زنان شغل، برنامه روزانه، روابط اجتماعی، اهداف شخصی و استقلال خود را دارند. اما پس از تولد فرزند، بسیاری از جنبه‌های زندگی آن‌ها تغییر می‌کند. خواب، روابط عاطفی، وضعیت جسمانی و مسئولیت‌های روزانه شکل تازه‌ای به خود می‌گیرند.

به همین دلیل، بسیاری از مادران برای بخشی از زندگی گذشته خود احساس دلتنگی می‌کنند. این احساس به معنای پشیمانی از مادر شدن نیست؛ بلکه نشان می‌دهد آن‌ها آزادی، استقلال و سبک زندگی گذشته خود را از دست داده‌اند. پژوهش‌ها نشان می‌دهد همین تغییرات می‌تواند استرس مادری را افزایش دهد. با این حال، بسیاری از اطرافیان این احساسات پیچیده را به‌درستی درک نمی‌کنند.

 

خستگی عاطفی و تله «مادر بی‌نقص»

 

امروزه بسیاری از مادران احساس می‌کنند باید در همه نقش‌های خود بهترین باشند. شبکه‌های اجتماعی نیز با نمایش تصویر غیرواقعی از «مادر کامل»، این فشار را بیشتر می‌کنند. در این تصاویر، مادر همیشه آرام، صبور، موفق، سالم و پرانرژی است.

چنین انتظاراتی بسیاری از مادران را به سمت خستگی عاطفی و فرسودگی سوق می‌دهد. کمبود خواب، مسئولیت‌های سنگین، فشار روانی، نداشتن زمان شخصی و توقعات غیرواقعی، استرس مزمن ایجاد می‌کنند. پژوهش‌ها نیز نشان می‌دهد استرس والدگری سلامت روان و رفاه عاطفی مادران را کاهش می‌دهد.امید و خوش بینی میتوانند نقش محافظتی در برابر این استرس داشته باشند.

 

چرا خودمراقبتی برای مادران ضروری است؟

 

بسیاری از افراد خودمراقبتی را با خودخواهی اشتباه می‌گیرند. در حالی که یک مادر برای حفظ سلامت خود به خواب کافی، حمایت عاطفی، تغذیه مناسب، خدمات درمانی، مرزهای شخصی و زمانی برای رسیدگی به علایق فردی نیاز دارد.

مطالعات نشان می‌دهد حمایت اجتماعی و رفتارهای خودمراقبتی سلامت جسم و روان مادران را تقویت می‌کند. همچنین مادران به فضایی امن نیاز دارند تا بدون ترس از قضاوت، احساسات خود را بیان کنند.

 

نقش خانواده، همسر و محیط کار

 

سلامت روان مادر تنها به خود او مربوط نمی‌شود. خانواده، همسر، جامعه و محیط کار نیز در حفظ این سلامت نقش مهمی دارند. بسیاری از مادران می‌گویند وقتی همسرشان در مراقبت از کودک و انجام کارهای خانه مشارکت می‌کند، احساس حمایت بیشتری دارند و فشار روانی کمتری را تجربه می‌کنند.

کارفرمایان نیز می‌توانند با ساعت کاری منعطف، مرخصی زایمان مناسب، امکانات نگهداری از کودک و حمایت‌های روان‌شناختی، بخشی از فشار زنان شاغل را کاهش دهند.

 

مادری و مسیر رشد فردی

 

با وجود تمام چالش‌ها، مادری فرصت ارزشمندی برای رشد فردی فراهم می‌کند. بسیاری از مادران می‌گویند این تجربه، همدلی، صبر، آگاهی عاطفی و تاب‌آوری آن‌ها را افزایش داده است. با این حال، رشد فردی نباید نتیجه تحمل رنج و فرسودگی باشد.

مراجعه به مشاور، ارتباط با دوستان، ورزش، یوگا، مدیتیشن، فعالیت‌های هنری و تقسیم مسئولیت‌های والدگری با همسر، به مادر کمک می‌کند تعادل بیشتری در زندگی خود ایجاد کند.

 

جمع‌بندی

 

سلامت روان مادر به اندازه سلامت جسمی کودک اهمیت دارد. با این حال، جامعه اغلب تمام توجه خود را به کودک اختصاص می‌دهد و نیازهای عاطفی مادر را نادیده می‌گیرد.

حمایت خانواده، همسر، محیط کار و جامعه، همراه با خودمراقبتی و دریافت مشاوره، می‌تواند از احساس تنهایی و فرسودگی مادران جلوگیری کند و تجربه سالم‌تر و آرام‌تری از والدگری رقم بزند.

 

سوالات متداول

 

 

شما به عنوان یک مادر، چه تجربه‌ای از این دوران داشته‌اید؟ چه راهکارهایی به شما کمک کرده تا با چالش‌های روحی مادری کنار بیایید؟ تجربه خود را در کامنت‌ها با ما به اشتراک بگذارید. 👇